سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

126

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

بتثليث الفاء مع تخفيف الميم منقوصا ، او مقصورا ، و مع تشديده ، و اتباعها الميم فى الحركات كما فعل بعينى « امرء » و « ابنم » . و انّما يعرب بهذا الاعراب حيث الميم منه بانا ، اى ذهب بخلاف ما اذا لم يذهب منه فانّه يعرب بالحركات عليه . ترجمه و شرح : مبحث اعراب نيابى ( اعراب بحروف ) مصنّف گويد : اسمائى را كه مىشمرم رفعشان را بواو و نصبشان را به الف و جرّشان را بياء بده . و از جمله اين اسماء كلمه « ذو » بوده به شرط آنكه معناى صاحب را داشته باشد . شارح گويد : مشار اليه « ذاك » اسماء موصوفه مىباشد . بعد مىافزايد : مصنّف كلمه « ذو » را برساير اسماء مقدّم داشت و جهتش آنست كه اين اعراب يعنى اعراب نيابى در آن لازم و دائمى است بخلاف كلمات ديگر . ولى همانطوريكه مصنّف تذكّر داده در صورتى « ذو » اعراب نيابى مىپذيرد كه معناى صحبت و صاحب بودن را اظهار و آشكار كند يعنى به اين معنا بيايد . و اين قيد را مصنّف به اين منظور آورد كه از « ذو » به معناى « الّذى » احتراز نمايد چه آنكه « ذو » به معناى « الّذى » مبنى است .